26 Kasım Dünya Zeytin Ağacı Günü: Dalından Sofraya Zeytinin Yolculuğu
Hasatta örtüye düşen zeytinlerin arasında açık yeşilden mora dönen tanelere kadar pek çok ton görürsünüz. O anda iki ayrı hikâye başlar. Sofralık ayrılan taneler seçilip tatlandırılır. Sıkıma ayrılanlar ise yağhaneye gider. 26 Kasım Dünya Zeytin Ağacı Günü için Köy Yakası’nın çekim arşivini açtık ve bu yolculuğu meyvenin kendisinden başlayarak anlattık.
Bahçede hasat zamanı
Zeytin ne zaman toplanır? Bunun yanıtı çeşide, bölgeye ve zeytinin nasıl değerlendirileceğine bağlıdır. Yeşil sofralık zeytin için meyve henüz diriyken hasat yapılır. Dalda kalan tanelerin rengi olgunlaştıkça mora ve siyaha dönebilir. Bahçedeki çekimlerimizde ağacın altına serilen örtüyü ve dalların arasındaki hasadı görmek mümkün.
Sofraya giden üç yol: kırma, çizik ve sele
Kırma yeşil zeytin. Tane, çekirdeği bütün kalacak şekilde çatlatılır. Açılan yarık tatlandırma sırasında suyun meyve etine ulaşmasını kolaylaştırır. Bizim en sevdiğimiz sunumlardan biri, yeşil zeytini bir dilim limon ve biraz zeytinyağıyla sofraya koymak. Köy Yakası taş kırma yeşil zeytinini inceleyin.
Çizik zeytin. Meyvenin yüzeyine bıçakla çizikler açılır. Zeytin bütün görünümünü büyük ölçüde korur. Çekimlerimizde farklı olgunluktaki tanelerin elle ayrıldığını ve sofralık hazırlığın tek tek taneler üzerinden ilerlediğini görebilirsiniz.
Sele zeytin. Olgun siyah zeytinler geleneksel yöntemde tuzla olgunlaştırılır. Su kaybeden taneler zamanla buruşuk bir doku kazanır. Siyah renk olgunluk hakkında ipucu verir. Bir zeytinin sele olduğunu belirleyen ise uygulanan yöntemdir.
Bahçeden yağhaneye
Sıkıma ayrılan zeytinlerin yolculuğunu arşivimizde traktör yolundan tesisin içine kadar izleyebiliyoruz. Zeytinler kabul haznesinden üretim hattına geçiyor. Hattın sonunda borudan akan yağ, o gün bahçede başlayan emeğin başka bir karşılığı. Yağı seçerken nelere bakabileceğinizi soğuk sıkım zeytinyağı rehberimizde anlattık.
Sık sorulanlar
Dünya Zeytin Ağacı Günü ne zaman? Her yıl 26 Kasım’da kutlanır. UNESCO’nun Dünya Zeytin Ağacı Günü sayfası günün tarihçesini anlatıyor.
Yeşil ve siyah zeytin aynı ağaçta yetişebilir mi? Evet. Aynı çeşidin taneleri farklı olgunluk dönemlerinde yeşil veya koyu renkli toplanabilir.
Sofralık zeytin dalından yenir mi? Yeni toplanan zeytinin belirgin bir acılığı vardır. Sofralık hazırlamada kırma, çizme ve ardından tatlandırma gibi işlemler, çeşide ve istenen tada göre seçilir.